Eefje Smulders

Haarlem en omgeving
www.zonnewendeuitvaartbegeleiding.nl 

Snelheid, budgetten en kijkcijfers stonden jarenlang centraal in mijn werk als filmproducer. Bijna 20 jaar jaar lang werkte ik in het dynamische hart van de Nederlandse film en televisiewereld. Hoewel ik dit werk met veel overgave en voldoening heb gedaan, miste ik iets essentieels; waarachtig, betekenisvol werk dat echt verschil maakt.

Ik doe dit werk omdat ik geloof dat een afscheid meer is dan een ceremonie. Het is een overgang, een moment waarop alles stilvalt en tegelijk alles betekenis krijgt. Ik geloof dat hoe we afscheid nemen invloed heeft op hoe we verder leven.

Als uitvaartbegeleider bij Zonnewende Uitvaartbegeleiding sta ik naast families in een van de meest kwetsbare periodes van hun leven. Wat mij daarin drijft, is het verlangen om rust te brengen waar verwarring is, bedding te geven waar de grond is weggevallen. Ik wil dat mensen zich gedragen voelen. Niet geleid, maar begeleid.

Ik geloof dat een lichaam nog betekenis draagt na de dood. Dat verzorging, aanraking, waken en tijd nemen wezenlijke gebaren zijn. Dat afscheid nemen helpt om te beseffen wat er werkelijk is gebeurd. Een uitvaart is voor mij geen logistieke afhandeling, maar een overgang die zorg en aandacht verdient.

Wat is jou favorite doe-het-zelf uitvaarttip?

Ik heb niet één vaste tip, omdat ik altijd kijk naar wat past bij de familie en bij wie iemand was. In de ene familie is een tante die heerlijke taarten bak, of zijn er kinderen die iets moois kunnen knutselen. In een andere familie is weer er een meubelmaker die zelf een kist wil maken; Juist die eigen kwaliteiten maken een afscheid persoonlijk en betekenisvol.

Een tip die ik zelf heel waardevol vind, is het gebruik van eigen vervoer. Veel mensen weten niet dat je helemaal niet verplicht bent om een rouwauto te gebruiken. Je mag een overledene gewoon in een eigen auto vervoeren.

Niets is zo bijzonder als een laatste rit in de eigen auto, een oude Volvo, een bestelbus of het geliefde kampeerbusje van een familielid. Het maakt het afscheid intiemer en minder afstandelijk, en precies dat past vaak bij hoe mensen hun dierbare willen uitvaren.

Als jij privé in de situatie zou staan dat je 2.500 euro te besteden hebt voor een uitvaart, hoe zou je dit dan zelf vormgeven?

Alhoewel de dood niet valt te plannen, zou ik zeggen: kies voor de zomer. Dat geeft net wat meer mogelijkheden én het brengt vanzelf een lichtere sfeer.

Met een budget van € 2.500 zou ik het klein en dichtbij houden. Een afscheid in de tuin, met hapjes en drankjes die door vrienden en familie zelf zijn gemaakt. Geen grote zaal of uitgebreide catering, maar samenkomen zoals mensen dat gewend zijn: informeel, warm en met ruimte voor echte ontmoetingen. Muziek uit een goede speaker, verhalen, misschien iemand die een lied speelt of zingt.

Daarna een begrafenis in kleine kring, bijvoorbeeld aan de rand van de duinen bij Haarlem. Geen lange stoet of formeel programma, maar een wandeling samen, zelf dragen en in alle rust afscheid nemen.

Voor mij laat dit zien dat een uitvaart niet groots hoeft te zijn om betekenisvol te zijn. Met aandacht, eenvoud, betrokkenheid en materialen die er al zijn kom je vaak verder dan met een groot budget.

Wat is je ultieme troostvoer?

Een kom zelfgemaakte soep met heel goed brood (goed brood is ook echt belangrijk!) Iets eenvoudigs, voedends, dat lang op het vuur heeft gestaan. Troost zit voor mij in warmte en aandacht, ook in eten.

En ik moet hier iets bekennen: Bitterballen…. Ik eet al 30 jaar vegetarisch. Maar heel soms kun je mij betrappen op het stiekem eten van een bitterbal op een uitvaart. (Ik ben ook maar een mensch)

Wat is jouw favoriete filmscene die met een uitvaart te maken heeft?

Als oud-filmmaker kan ik eigenlijk niet één scène kiezen — daarvoor heb ik een te grote liefde voor film. Ik kan hier een hele avond over volpraten. Mijn favoriete genre is tragikomedie, omdat dat voor mij het dichtst bij het echte leven komt. Juist rond een overlijden bestaan verdriet en absurditeit soms moeiteloos naast elkaar. Het leven is vaak rommelig. Er wordt gehuild, maar ook gelachen. Dat spanningsveld herken ik in mijn werk.

Maar als ik een kleine opsomming moet maken:

•  Little Miss Sunshine – mijn favoriete film. En dan vooral de scène waarin de familie de overleden opa uit het ziekenhuis ‘ontvoert’. Volkomen absurd, maar ook een ultieme daad van liefde en loyaliteit. Leuk weetje; mijn dochter heet Olive, vernoemd naar de hoofdpersonage uit deze film.
• Six Feet Under – eigenlijk talloze scènes. Deze serie laat zien hoe dood en dagelijks leven volledig in elkaar verweven zijn. Het rauwe, het ongemakkelijke, het liefdevolle: alles mag en alles zal er zijn.
• Dying for Sex – de scène waarin Molly, gespeeld door de fantastische Michelle Williams, in de laatste aflevering, aan het einde van haar leven is gekomen. De serie laat in alle rauwheid zien hoe het stervensproces eruit kan zien, met al het moois en lelijks wat daarbij komt kijken.

Wat deze scènes voor mij gemeen hebben, is dat ze laten zien dat een sterven en afscheid nemen nooit één kleur heeft. Het is nooit alleen maar plechtig of alleen maar verdrietig. Het is menselijk. En dat is precies wat mij aanspreekt.

Met welke dromen loop je rond?

Mijn dromen zitten in kleine plannetjes en mooie momenten, ik heb niet enorm veel grootse, persoonlijke ambities.

Iets wat belangrijk voor mij is, is mijn betrokkenheid bij Stichting Veraarden. Ik draag bij aan het mogelijk maken van humaan composteren in Nederland. Het idee dat we ook na onze dood iets kunnen teruggeven aan de aarde, voelt voor mij logisch en hoopvol. Als dat werkelijkheid wordt, zou dat een wezenlijke verandering zijn in hoe we naar afscheid en duurzaamheid kijken.

Daarnaast zitten mijn dromen vooral in kleine projecten en plannen. Dingen maken, initiatieven starten, samen iets opbouwen. Ik geloof niet zo in één groot einddoel.

Uiteindelijk is het voor mij misschien heel eenvoudig: proberen de wereld een beetje mooier achter te laten dan ik haar aantrof. En onderweg een goed mens te zijn.

Contact

Zonnewende Uitvaartbegeleiding, gevestigd in Haarlem
uitvaartbegeleider Eefje Smulders | 06 41490237
[email protected]
www.zonnewendeuitvaartbegeleiding.nl